(Sadece Klasik Sorular – Toplam Puan: 100)
I. ETİK VE GÜVENLİK KAVRAMLARI (Toplam: 5 Soru / 60 Puan)
Soru 1: Etik ve Bilişim Etiği (20 Puan) Etik kavramını genel olarak açıklayınız. Bilişim Etiği kavramını ise bilişim dünyası bağlamında (2 farklı örnekle) açıklayarak, bu ikisi arasındaki ilişkiyi belirtiniz.
Cevap:
- Etik: İnsan davranışlarını, değerlerini, ahlaki normlarını inceleyen ve doğru ile yanlış arasındaki ayrımı yapmaya çalışan felsefe dalıdır.
- Bilişim Etiği: Bilişim sistemlerinin ve teknolojilerinin kullanımı sırasında ortaya çıkan ahlaki sorunları ve kullanıcıların uyması gereken kuralları inceleyen alandır.
- Örnek 1: Başka birinin izni olmadan e-postalarını okumamak.
- Örnek 2: Telif hakkı ile korunan yazılımları veya içerikleri izinsiz kopyalamamak.
- İlişki: Bilişim Etiği, genel etik kurallarının bilişim ve internet ortamına uygulanmış halidir.
Soru 2: Bilgi Güvenliği Yönetimi (10 Puan) Bilgi Güvenliği Yönetiminin temel amacını açıklayınız. Bu yönetim süreci kapsamında koruma altına alınan ve bilgi güvenliğinin temelini oluşturan üç temel bileşenin (C-I-A) adlarını yazınız.
Cevap:
- Temel Amaç: Bilginin yetkisiz erişim, kullanım, ifşa, bozma, değiştirme veya yok etme durumlarından korunmasını sağlamak ve iş sürekliliğini temin etmektir.
- Üç Temel Bileşen (C-I-A Üçgeni):
- Gizlilik (Confidentiality): Bilgiye sadece yetkili kişilerin erişebilmesi.
- Bütünlük (Integrity): Bilginin yetkisiz ve kasıtlı olarak değiştirilememesi, tam ve doğru olması.
- Erişilebilirlik (Availability): Bilgiye yetkili kullanıcıların ihtiyaç duyduklarında erişebilmesi.
Soru 3: Temel Güvenlik Prensipleri (20 Puan) Bilgi güvenliğinin sağlanmasında kullanılan Temel Güvenlik Prensiplerinden iki tanesini (Örn: Yetkilendirme ve Hesap Verebilirlik) seçerek bu prensipleri bilişim sistemleri bağlamında detaylıca açıklayınız.
Cevap:
- Yetkilendirme (Authorization): Kullanıcıların veya sistemlerin, kimlik doğrulama sürecinden (Giriş yapma) sonra hangi kaynaklara (dosyalara, klasörlere, uygulamalara) erişim hakkına sahip olduğunun belirlenmesi ve kısıtlanması sürecidir.
- Örnek: Bir öğrencinin not sisteminde sadece kendi notunu görmesi, öğretmen notları değiştirmesi yetkisine sahip olması.
- Hesap Verebilirlik (Accountability): Bir bilişim sisteminde gerçekleşen her eylemin (dosya silme, kayıt değiştirme vb.) mutlaka belirli bir kullanıcıya veya sisteme bağlanabilmesini sağlayan prensiptir. Bu, eylemlerin izlenmesini ve sorumluların tespit edilmesini sağlar.
- Örnek: Sunucu loglarının, her dosya silme işlemini hangi kullanıcının yaptığını kaydetmesi.
Soru 4: Fikri Mülkiyet Hakkı (10 Puan) Fikri Mülkiyet Hakkı kavramını açıklayınız. Bilişim teknolojileri alanında bu hakkın korunması neden büyük önem taşır?
Cevap:
- Fikri Mülkiyet Hakkı: Kişinin kendi zihinsel emeği ile oluşturduğu eserler (yazılım, müzik, tasarım, buluş vb.) üzerindeki hukuki haklarıdır. Bu hak, eserin sahibine izinsiz çoğaltma, dağıtma ve kullanma gibi eylemlere karşı koruma sağlar.
- Önemi: Bilişim alanında yazılımlar ve dijital içerikler kolayca kopyalanabilir ve dağıtılabilir. Bu hakkın korunması, yaratıcıların emeğinin karşılığını almasını ve yeni teknolojilerin/yazılımların geliştirilmeye devam etmesini teşvik eder.
II. SANAYİ DEVRİMLERİ VE YENİ TEKNOLOJİLER (Toplam: 4 Soru / 40 Puan)
Soru 5: İkinci Sanayi Devrimi (10 Puan) İkinci Sanayi Devriminin temel özelliği nedir ve bu devrimin üretim süreçlerine getirdiği en önemli iki yenilik veya değişim nedir?
Cevap:
- Temel Özellik: Elektriğin yaygın olarak kullanılması ve kitlesel üretime geçiştir.
- Önemli Değişimler:
- Elektriğin Kullanımı: Üretim hatlarında buhar gücü yerine elektrik motorlarının kullanılması.
- Montaj Hattı Sistemi: Üretimin standartlaştırılması ve Ford’un öncülüğünü yaptığı hareketli montaj hatları sayesinde kitlesel üretime geçilmesi.
Soru 6: Dördüncü Sanayi Devrimi (Endüstri 4.0) (10 Puan) Günümüz teknolojilerini temsil eden Dördüncü Sanayi Devrimi (Endüstri 4.0) kavramını açıklayınız. Bu devrimin temelini oluşturan sistemler nelerdir?
Cevap:
- Tanım: Bilişim teknolojileri ile endüstriyel süreçlerin birleştiği, akıllı otomasyon, veri alışverişi ve Siber Fiziksel Sistemlerin (CPS) kullanıldığı güncel sanayi evresidir.
- Temel Sistemler: Siber Fiziksel Sistemler (CPS), Nesnelerin İnterneti (IoT) ve Bulut Bilişim (Cloud Computing) gibi teknolojiler temelini oluşturur.
Soru 7: Büyük Veri (Big Data) Teknolojileri (10 Puan) Büyük Veri (Big Data) nedir? Bir verinin Büyük Veri olarak nitelendirilebilmesi için sahip olması gereken ve bilişimde “3V” olarak anılan temel özellikler nelerdir?
Cevap:
- Tanım: Geleneksel veri işleme yöntemleriyle yönetilemeyecek, işlenemeyecek kadar yüksek hacimli, hızla akan ve çeşitli kaynaklardan toplanan veri kümeleridir.
- 3V Özellikleri:
- Hacim (Volume): Verinin çok büyük miktarda olması.
- Hız (Velocity): Verinin çok hızlı bir şekilde üretilmesi ve işlenmesi gerekliliği (gerçek zamanlı akış).
- Çeşitlilik (Variety): Verinin yapılandırılmış (tablolar) ve yapılandırılmamış (video, metin, ses) gibi farklı formatlarda olması.
Soru 8: Artırılmış Gerçeklik ve Sanallaştırma (10 Puan) Artırılmış Gerçeklik (Augmented Reality – AR) ve Sanallaştırma (Virtualization) kavramlarını bilişim teknolojileri bağlamında açıklayınız.
Cevap:
- Artırılmış Gerçeklik (AR): Gerçek dünyadaki çevrenin üzerine, bilgisayar tarafından üretilen ses, grafik veya metin gibi dijital bilgilerin eklenmesi (katmanlanması) teknolojisidir. Gerçekliği tamamen kesmez.
- Örnek: Telefon kamerasıyla görülen bir masanın üzerine 3D bir objenin yerleştirilmesi.
- Sanallaştırma (Virtualization): Bir fiziksel kaynağın (sunucu, depolama, işletim sistemi vb.) yazılımsal olarak soyutlanarak birden fazla sanal kopya şeklinde çalıştırılmasıdır. Kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlar.
- Örnek: Tek bir fiziksel sunucu üzerinde birden fazla bağımsız İşletim Sisteminin aynı anda çalıştırılması.
Puan Dağılımı Özeti:
- Etik ve Güvenlik Kavramları (Soru 1, 2, 3, 4): 60 Puan
- Sanayi Devrimleri ve Yeni Teknolojiler (Soru 5, 6, 7, 8): 40 Puan
- Toplam: 100 Puan